امروز: شنبه 09 ارديبهشت 1396 برابر با 29 آوریل 2017

آخرين اخبار

مهندسی ژنتیک،تهدید یا فرصت؟

  • دوشنبه, 05 اسفند 1392
  • نوشته شده توسط 

مهندسی ژنتیک چیست؟

بحث بر سر واردات و کشت محصولات دستکاری شده ژنتیکی از چند سال قبل در ایران مطرح شده است؛ موضوعی که در متون حقوقی ایران کمتر به آن اشاره شده و قانون در بسیاری موارد، ابعاد مختلف این موضوع را به روشنی تشریح نکرده است.

به گزارش سبزپرس تصویب قانون ایمنی زیستی در سال 1388 اولین گام در جهت مطرح کردن این موضوع حساس در متون حقوقی کشور بود. قانونی که تا چهارسال بدون آیین نامه اجرایی ماند و بالاخره در واپسین ماه‌های فعالیت دولت دهم، هیئت وزیران وقت آیین نامه آن را به تصویب رساند.

اما دستکاری ژنتیکی و محصولات دستکاری‌شده ژنتیکی چه هستند و چرا پرداختن به آن اهمیت دارد؟

موجودات زنده، از جمله گیاهان، ساختار ژنتیکی منحصر به فردی دارند که این ساختار ژنتیکی، گونه‌های مختلف را از یکدیگر متمایز می‌کند. شرایط طبیعی به‌گونه‌ای است که امکان اختلاط ژنتیکی موجودات زنده غیرهم‌گروه مگر در مواردی نادر وجود ندارد. مثلاً در شرایط طبیعی ژن‌های اسب و موش به عنوان دو حیوان غیر هم‌گروه قادر به اختلاط نیستند. این شرایط برای گیاهان و سایر شکل‌های حیات نیز وجود دارد و امری بدیهی است.
اما در نیمه دوم قرن بیستم، با گسترش مرزهای علم ژنتیک و پیدایش فناوری‌های نوین مرتبط با مهندسی ژنتیک، امکان جداسازی ژن‌های خاص از یک موجود زنده و انتقال آن به موجودی دیگر پدید آمد. این فناوری باعث شد تا پژوهشگران بتوانند برخی صفات موجودات زنده را به موجودات زنده دیگر منتقل کنند. مثلاً صفاتی چون مقاومت در برابر تغییرات ناگهانی جوی را از گیاهی به گیاه دیگر منتقل کنند.
با توجه به سادگی نسبی ساختار ژنتیکی گیاهان و طول دوره کوتاه عمر آنها، بیشترین فعالیت‌های مرتبط با مهندسی ژنتیک بر روی گیاهان انجام شده است که منتهی به تولید گیاهانی با ویژگی‌های جدیدی شد که تا قبل از آن به‌طور طبیعی وجود نداشت. در واقع هدف‌گیری اصلی مهندسی ژنتیک در تغییر ژنتیکی گیاهان، افزایش محصولات کشاورزی، کاهش ضایعات و در نهایت افزایش سود اقتصادی ناشی از فعالیت‌های کشاورزی بود.
«کاترین رضوی» مدیرعامل موسسه طبیعت و توسعه پایدار (سنستا) می‌گوید: با مهندسی ژنتیک گیاهانی تولید شد که به سموم علف‌کش عمومی مانند «گلایفوزیت» مقاوم بودند؛ با تولید سم در داخل شیره گیاهی به آفات مقاوم شدند و یا ترکیبات درونی آنها که در تغذیه انسان مهم بودند، به نحوی تغییر پیدا کرد که صنایع مواد غذائی طالب آن بودند.
او معتقد است که دستاوردهای علم جدید مهندسی ژنتیک به‌قدری از لحاظ تولید درآمد بزرگ بود که در مدت کوتاهی سطح بسیار وسیعی از کشتزارهای تعداد معدودی کشور در دنیا (عمدتاً در قاره امریکا) به زیرکشت محصولات دستکاری ژنتیکی شده رفت.
به گفته رضوی، توسعه گسترده مزارع کشت محصولات دستکاری شده ژنتیکی پیش از بررسی این محصولات «ناهمگون با طبیعت» بود.
او می‌گوید: تاثیرات طولانی‌مدت این گیاهان نوظهور و ناهمگون با طبیعت، بر محیط زیست، سایر موجودات و انسان که از آنها تغذیه می‌کرد، مطالعه نشد و بدون این مطالعات به یکباره سطح وسیعی از زمین‌های کشاورزی به زیر کشت این محصولات رفت.

تجارب زیادی از گذشته وجود دارد که دخالت انسان در حذف رقبای طبیعی یک موجود زنده باعث به‌هم‌خوردن تعادل طبیعی زیست‌بوم‌ها شده و منجر به حذف بسیاری از گونه‌ها و ذخائر ژنتیکی شده است.

علم مهندسی ژنتیک با تولید گیاهان مقاوم به علف‌کش باعث شد تا حجم انبوهی از سموم شیمیائی بسیار قوی با وسعت تاثیرگذاری زیاد (مانند «گلایفوزیت» که دولت امریکا در زمان جنگ ویتنام برای خشکاندن جنگلهای استوائی استفاده کرده بود) در مزارع ریخته شوند. همچنین این عامل با تغییر ساختار طبیعی ژن گیاهان، باعث تغییرات در ترکیب غذائی گیاهان دستکاری ژنتیکی شد.
رضوی می‌گوید: این تغییرات ژنتیکی و تولید گسترده محصولات دستکاری شده ژنتیکی باعث شد تا بروز آلرژی‌های جدید و خطرناک را در مصرف‌کنندگان شاهد باشیم.

آمار دقیقی از واردات محصولات دستکاری‌شده ژنتیکی نداریم:

این فعال محیط زیست می‌گوید: متاسفانه در سال‌های اخیر به‌دلیل وابستگی جدی کشور به ورود مواد غذائی خام از خارج، نبود قوانین و کنترل‌های جدی در ردیابی ورود مواد غذائی دستکاری شده ژنتیکی (مانند دانه ذرت، روغن و کنجاله سویا و...) آمار صحیح و دقیقی از حجم ورود این محصولات به کشور وجود ندارد.
او ادامه می‌دهد: همزمانی افزایش مصرف گسترده محصولات دستکاری ژنتیکی‌شده در کشور با برخی از آمارهای زیستی نگران کننده مانند افزایش میزان ناباروری در زوج‌های جوان، افزایش بیماری ام‌اس در نسل جوان، شیوع نگران‌کننده برخی سرطان‌های خاص (مانند سرطان‌های سیستم گوارشی) این هشدار را به دانشمندان و تصمیم‌سازان کشور می‌دهد که ضمن کنترل دقیق مواد غذائی وارداتی از جنبه وجود محصولات دستکاری شده ژنتیکی، تولید و عرضه این محصولات را تا بررسی کامل ایمنی زیستی این محصولات متوقف کنند.
به گفته رضوی، تعداد قابل توجهی مقالات علمی معتبر در زمینه ناسالم‌بودن محصولات دستکاری شده ژنتیکی در محافل بین‌المللی معتبر علمی وجود دارند. از طرف دیگر تنها در 23 کشور دنیا عرضه محصولات دستکاری شده ژنتیکی مجاز است که در همین کشورها نیز، محصولات دستکاری‌شده ژنتیکی باید برچسبی داشته باشند که از محصولات ارگانیک تشخیص داده شوند.
محصولات دستکاری‌شده ژنتیکی با نام اختصاری (GMO (Genetically modified organism شناخته می‌شوند و در بازار محصولات کشاورزی باید برچسبی با این عنوان داشته باشند.

دستکاری ژنتیکی ابزاری قدرتمند برای «بیوتروریسم»:

رضوی می‌گوید: باید توجه داشته باشیم که دستکاری ژنتیکی اصلی‌ترین حربه کشورهای قدرتمند در توسعه بیوتروریسم بوده و هست. نباید اجازه بدهیم این بمب‌های زیستی وارد کشور شوند و استقلال کشور را از طریق هدف گرفتن سلامت افراد جامعه از هم بگسلند.
آمارها و گزارش‌های رسمی دولت نشان می‌دهند که محصولات دست‌کاری شده ژنتیکی به عنوان محصولات خام کشاورزی به ایران وارد نمی‌شوند؛ با این حال گزارش‌ها و آمارهای دولتی از نظر برخی فعالان این حوزه، محل تردید هستند. چرا که آنها معتقدند نمی‌توان پیش از اجرایی شدن قانون ایمنی زیستی و آیین‌نامه مربوط به آن، معیاری قانونی برای این گزارش‌ها در نظر گرفت.
حتی اگر گزارش‌های رسمی درباره واردات محصولات کشاورزی خام دستکاری‌شده ژنتیکی دقیق در نظر گرفته شوند، اما درباره کیفیت فراورده‌های کشاورزی وارداتی همچون روغن‌های خوراکی، کنسرو‌های مواد غذایی، آرد و... اطلاعات چندانی در دسترس نیست.

منبع: http://isdle.ir/news/index.php?news=9634

 

برای اطلاعات بیشتر در مورد خطرات واقعی محصولات اصلاح ژنتیکی شده مطلب زیر را بخوانید:

http://vegankind.ir/index.php/2013-07-23-05-37-20/item/488-genetically-modified-foods

 

1304 بازدید
رای دادن به این مورد
(0 رای)
منتشر شده در محیط زیست
کد خبر: 940

ارسال نظر