امروز: سه شنبه 28 شهریور 1396 برابر با 19 سبتامبر 2017

آخرين اخبار

حشرات را دریابیم.

ما انسان‌ها، هر اندازه هم که حیواندوست باشیم، به برخی از جانه‌وران و به ویژه به بسیاری از حشرات، علاقه‌ی کمتری

نشان می‌دهیم. در بسیاری از فرهنگ‌های انسانی، بسیاری از حشرات جزو حیوانات «موذی» قلمداد شده اند. حتی اگر حشرات را موذی تلقی نکنیم، به احتمال زیاد از مکانی که پر از حشره باشد می‌پرهیزیم، و خیلی کم احتمال دارد که از کمبود حشره در پیرامون خود شکایت کنیم یا دلمان برای حشرات تنگ شود.

احتمالاً پروفسور مارتن وان لکسموند نیز رابطه ای کم و بیش به همین اندازه «معمولی» با حشرات داشت، زیرا به قول خودش تا سن ۷۷ سالگی در خواب غفلت زندگی می‌کرد، اما در آغاز سده‌ی بیستم، نکته‌ی ساده ای باعث شد بیدار شود: «یک روز داشتم در طبیعت اطراف خانه ام پیاده‌روی می‌کردم، اما ناگهان متوجه نکته ای شدم و با تعجب از خودم پرسیدم: چرا اینجا حشره ای نیست؟! کجا رفته اند؟! چرا غیبشان زده؟! درواقع به واقعیت پی بردم که نسبت به سالهای گذشته خیلی کمتر در طبیعت پیرامونم حشره می‌بینم».

این بیداری موجب شد که این استاد هلندی به کنکاش بپردازد. وی سرانجام در سال ۲۰۰۹ میلادی نشستی علمی با شرکت دانشمندان حشره‌شناس برگزار کرد تا به موضوع رسیدگی کنند. حاصل این نشست این بود که هر دوازده دانشمند حاضر در جلسه اعلام کردند که از سال ۱۹۹۰ به این سو، زوال انواع گوناگون حشرات سرعت بسیار بیشتری نسبت به گذشته گرفته، و کمیاب شدن زنبورهای خانگی صرفاً نشانه‌ی کوچکی‌ست از رویدای بس بزرگتر، یعنی روند ناپدید شدن همه‌ی حشرات که اگر به همین روال ادامه یابد، پیامدهای وخیمی برای سلامت کره‌ی زمین خواهد داشت.

دلیل سرعت‌گیری زوال حشرات، به نظر این دانشمندان، به بازار آمدن نوع جدیدی از حشره‌کش است که ماده‌ی اساسی آن را «نئونیکوتینوئید» تشکیل می‌دهد، یعنی زهری که در براندازی نسل حشرات نقشی تعیین‌کننده بازی می‌کند. این نظر باعث شد که این دانشمندان کنسرسیومی بین المللی تشکیل دهند و به کمک پنجاه پژوهشگر دانشگاهی از پانزده کشور داوطلب بکوشند ابعاد مسأله را بررسی کرده راه‌حل‌هایی برای جلوگیری از نابودی حشرات عرضه کنند.
TFSP, Task Force on Systemic Pesticides

سرانجام پس از پنج سال پژوهش علمی و آمارگیری منطقه ای، قرار است نتایج علمی کار این کنسرسیوم ماه آینده در نشریه‌ی «دانش زیست‌محیطی و پژوهش‌های آلودگی» منتشر شود. فعلاً سخنگوی کنسرسیوم اظهار داشته که بنا به این نتایج، با استفاده از سم‌های شیمیایی برای دفع آفات نباتی و به‌ویژه حشره‌کش‌های «نئونیکوتینوئید»، نه تنها آینده‌ی غذایی ما انسان‌ها تأمین نمی‌شود، بلکه به شدت به خطر می‌افتد، زیرا با این کار داریم نسل حشراتی را که عمل گرده افشانی را انجام می‌دهند منقرض می‌کنیم.

بنا به محاسبه‌ی آماری این دانشمندان، که هشتصد گزارش علمی مستند را مورد بررسی قرار داده اند، این نوه حشره‌کش جدید با چنان سرعتی رواج یافته که در عرض پانزده سال چهل درصد بازار را فتح کرده و درآمد آن به حدود دو میلیارد یورو سر می‌زند. دلیل این رواج هم اینست که این نوع حشره‌کش، در مقایسه با حشره‌کش‌های «سنتی» مانند ددت، پنج تا ده هزار برابر «مؤثرتر» است، یعنی درواقع زهرآلودتر و کشنده‌تر... آری، پنج تا ده هزار برابر! به‌عبارت دیگر، بشر دارد از پیشرفته‌ترین دستاوردهای علوم شیمی و فیزیک بهره می‌گیرد تا البته در کوتاه مدت درآمد بیشتری داشته باشد اما در همان حال، به سرعت و کارآیی هر چه بیشتر، محیط زندگی طبیعی خود و دیگر جانداران را بیالاید و امکان زندگی سالم را در آن کم و کمتر کند.

خطر سم‌های مدرن از طریق شیوه‌ی بهره‌برداری از آنها نیز افزایش می‌یابد، زیرا برخلاف سم‌های سنتی، به پاشیدن در هوا منحصر نمی‌شود، بلکه انواعی از آنها را با آب آبیاری زمین‌ها مخلوط می‌کنند و انواع دیگری را از همان ابتدا به بذری که قرار است کاشته شود می‌زنند. نکته‌ی مهم اینست که نود درصد از مقدار سم مورد استفاده، در همان یک فصل کشت، جذب گیاه نمی‌شود، بلکه در زمین رسوب می‌کند و برای چندین فصل و حتی چندین سال به آلودن زمین ادامه می‌دهد، و از آنجا که قابلیت حل شدن آن در آب بسیار بالاست، از مجراهای زیرزمینی و روزمینی از یک منطقه به منطقه‌ی دیگر سرایت می‌کند. یعنی نباید پنداشت که سمپاشی یک مزرعه تنها موجب آلودگی همان یک مزرعه می‌شود. برای نمونه، بر اساس نمونه‌برداری‌های کارشناسان، در حال حاضر در نود و یک درصد از ۷۴ قطعه زمین مورد آزمایش، مولکول زهرآگین «ایمیداکلوپراید» دیده شده، حال آنکه تنها پانزده در صد از این زمین‌ها مورد سمپاشی قرار گرفته اند. البته تراکم سمی این زمین‌ها هنوز به اندازه‌ی حاد نرسیده، اما همین حد متوسط هم برای کشتن یا تضعیف سلامتی بسیاری از حشرات کافی‌ست. بسیاری از حشرات اینگونه مناطق، حتی اگر در اثر این سم‌ها نمیرند، قابلیت تولید نسل یا برد پروازشان پایین می‌آید، و دلیل اصلی روند کاهش تعداد زنبورهای عسل، این مهمترین و مفیدترین حشره‌ی کره‌ی زمین، در رواج یافتن همین سموم جدید است. شمار پروانه ها نیز به همین دلیل در عرض پانزده سال به نصف رسیده است.

به گفته‌ی فرانسوا راماد، استاد دانشگاه پاریس جنوبی و یکی از معتبرترین حشره‌‌شناسان جهان، کاهش شمار حشرات تنها موجب کاهش گرده افشانی و کاهش باروری گیاهان نمی‌شود، بلکه کاهش شمار پرندگان را نیز به دنبال دارد، زیرا نیمی از پرندگان جهان غذایشان را با حشره‌خواری تأمین می‌کنند. تنها در همین سه دهه‌ی گذشته، شمار پرندگان کشتزارهای فرانسه پنجاه و دو درصد کاهش یافته است. البته پروفسور راماد می‌گوید که دلیل این کاهش صرفاً استفاده‌ی کشاورزان از سموم شیمیایی نیست، بلکه دلایل زیست محیطی دیگری نیز دارد. نوع دیگری از جانداران نیز توسط این سموم به تدریج از میان می‌روند، یعنی موجودات ریز میکروسکوپی که زیر زمین زندگی می‌کنند و وجودشان در حاصلخیزی خاک نقشی تعیین‌کننده دارد.

حاصل این گزارش علمی چنان نگران‌کننده است که این پرسش خطیر پیش می‌آید: چرا تا کنون بسیاری از کشورهای پیشرفته به آن بی‌اعتنا بوده اند، و چرا تنها در اروپا و به‌ویژه در هلند و فرانسه است که دانشمند زنگ‌های خطر را به صدا در آورده اند؟ خوشبختانه دانشمندان از دو سال پیش موفق شده اند پارلمان اروپا را قانع کنند که به چاره جویی و اخذ ضوابطی در این زمینه بپردازد. پروفسور راماد دلیل این کم‌اعتنایی را چنین توصیف می‌کند: «در کشورهای پیشرفته، پژوهش علمی در زمینه‌ی کشاورزی زیر سلطه‌ی دولت‌هاست، اما دولت‌ها غالباً فکر و ذکرشان توسعه‌ی اقتصادی و درآمد مردم و رفع بیکاری است. علاوه بر این، مقامات بهداشتی کشورهای ما به این مسأله توجه خاصی نشان نداده اند، چون هم و غم آنها سلامتی شهروندان است، و این سم‌های جدید، دستکم مستقیماً، برای سلامت انسان خطری جدی ندارند. اما کافی‌ست عقلمان را به کار اندازیم تا بفهمیم که در دراز مدت هم بر اقتصاد و هم بر سلامت انسان اثری منفی خواهند گذاشت».

نوشته‌ی مهرداد مهربان، با استفاده از گزارش سایت انجمن «انسانیت و تنوع زندگی» که زیر نظر ئوبر ری‌وز، فیزیکدان و فضاشناس برجسته‌ی کانادایی فرانسوی اداره می‌شود.
http://www.humanite-biodiversite.fr/...-l-agriculture

3767 بازدید
رای دادن به این مورد
(0 رای)
منتشر شده در مطالب ویژه
کد خبر: 1039

نظرات   

 
+1 #1 تشکرگلبانو در تاریخ: چهارشنب 01 مرداد 1393 ، ساعت 03:05 ب ظ
یخاطر مطالب خوبتون بسیار از شما سپاسگزارم
نقل قول
 

ارسال نظر