امروز: چهارشنب 04 مرداد 1396 برابر با 26 جولای 2017

آخرين اخبار

حیوانات و اصول اخلاقی، بررسی اجمالی نظریات رایج

  • سه شنبه, 03 دی 1392
  • نوشته شده توسط 

در یک سیستم اخلاقیات قابل قبول، حیواناتِ غیر انسان باید چه جایگاهی داشته باشند؟ این حیوانات در مرز مفاهیم اخلاقی ما قرار گرفته اند؛ و نتیجه اینست که...

 

سایر موضوعات مرتبط:

سینگر و اصل ملاحظه برابرِ منافع

 نقدی بر اخلاقیات مبتنی بر تفکرِ "انسان، اشرف مخلوقات" نسبت به محیط زیست

نظريه اخلاق و جنبش نوین آزادی بخش حیوانات

ریگان و حقوق حیوانات

 

 

حیوانات و اصول اخلاقی*

 

در یک سیستم اخلاقیات قابل قبول، حیواناتِ غیر انسان باید چه جایگاهی داشته باشند؟ این حیوانات در مرز مفاهیم اخلاقی ما قرار گرفته اند؛ و نتیجه اینست که گاهی یک جایگاه اخلاقی قوی را برایشان می پذیریم و در سایر مواقع، هرگونه جایگاه اخلاقی شان را انکار میکنیم. به عنوان مثال، با اطلاع رسانی و آگاهی بخشی در خصوص "سگ دانی ها (1)"، خشم عمومی شدید است؛ در اینجا تفکر اینست که سگها استحقاق ملاحظاتی بسیار بیش از آنچه گردانندگان چنین مکانهایی در اختیارشان میگذارند را دارند. اما با اشاره به این نکته که وضعیت یک واحد صنعتی دام و طیور (2) نیز اگر نگوییم بسیار بدتر، به بدی یک سگ دانی است، پاسخ معمول اینست که هرچه باشد آنها "فقط حیوان" هستند و شایسته ی نگرانی ما نیستند. تفکر فلسفی در خصوص جایگاه اخلاقی حیوانات گوناگون بوده و قابل گروه بندی در قالب سه دسته کلی است: نظریات غیر مستقیم، نظریات مستقیم اما نابرابر، و نظریات برابری اخلاقی.

 

نظریات غیر مستقیم

نظریات غیر مستقیم، جایگاه اخلاقی حیوانات یا ملاحظه ی برابر با انسان را بنا بر فقدانِ هوشیاری (3)، خرد (4)، یا خودمختاری (5) رد میکنند. این نظریات، با رد نهایی جایگاه اخلاقی حیوانات، ممکن است هنوز مستلزم آزار نرساندن به حیوانات باشند اما صرفا به این دلیل که اینکار به اخلاقیات یک انسان لطمه میزند. ادله ی این دسته توسط فیلسوفاتی همچون امانوئل کانت، رنه دکارت، تامس آکویناس (6)، پیتر کاروترز (7) و نظریات مختلف مذهبی تنظیم و ارائه شده است.

در نظریات غیر مستقیم، حیوانات به خودی خود نسبت به ملاحظه ی اخلاقی ما محق نیستند بلکه تنها تا جایی که به نحو مقتضی به انسان مرتبط باشند (8)، ممکن است محق باشند. انواع مختلف نظریات غیر مستقیمِ قابل بحث عبارتند از نظریات جهانبینی/مذهبی، نظریات کانتی، نظریات دکارتی و نظریات قراردادی (9)....

** با صرفنظر از شرح بیشتر این نظریات، نحوه دلالت آنها بر رفتار ما نسبت به حیوانات و دلایل رد آنها، در ادامه به گروه بعدی نظریات اخلاقی نسبت به حیوانات پرداخته می شود. در صورت تمایل، توضیحات بیشتر در مرجع اصلی قابل دسترسی است. (توضیح مترجم)

 

نظریات مستقیم اما نابرابر

نظریات مستقیم اما نابرابر، ملاحظلات اخلاقی نسبت به حیوانات را تا حدی قبول می کنند اما بنا به ناتوانی شان در محترم شمردنِ حقوق یک عامل (10) دیگر یا ابرازِ معامله به مثل(عمل متقابل) در یک اجتماع متشکل از عواملِ برابر، یک جایگاه کاملتر برایشان را رد می کنند. ادله ی این دسته، ادراکِ (11) حیوان را به عنوان دلیل کافی برای وارد نکردن آسیب مستقیم به حیوانات محسوب می نمایند. با اینحال وقتی منافع انسان و حیوان تداخل پیدا کند، مشخصه های منحصر به فرد انسان نظیر عقلانیت، خودمختاری، و خودآگاهی، ملاحظاتِ بالاتر نسبت به منافع بشر را می طلبد.

غالب افراد، مبنای جایگاه اخلاقی شایسته ی حیوانات که طبق آن حین ارزیابیِ اعمالی که آنان را تحت تاثیر قرار میدهد، منافع شان مستقیما به حساب آید را می پذیرند اما نه به اندازه ی انسان. دفاع آنان نیازمند دو بخش است: دفاع از این ادعا که منافع حیوانات، مستقیما در ارزیابی اعمالی که آنان را تحت تاثیر قرار میدهد به حساب آید. و دوم دفاع از این ادعا که منافع حیوانات به اندازه ی انسان به حساب نمی آید.

** با صرفنظر از شرح بیشتر این نظریات، در ادامه به نظریات برابری اخلاقی پرداخته خواهد شد. در صورت تمایل، توضیحات بیشتر در مرجع اصلی قابل دسترسی است. (توضیح مترجم)

 

نظریات برابری اخلاقی

نظریات برابری اخلاقی، با رد ارتباط اخلاقیِ مفروض متعلق به مشخصاتِ مذکورِ منحصر به انسان، جایگاه اخلاقی و ملاحظات برابر را به حیوانات بسط می دهند. نظریات برابری اخلاقی، با استدلالی قیاسی مبنی بر اینکه ظرفیت های ذهنی و فیزیولوژیکیِ حیوانات، مشابه نوزادان (12) و انسان های معلول است، مفهوم حق را به حیوانات نیز بسط می دهند. ادله ی این دسته توسط فیلسوفانی نظیر پیتر سینگر (13) و تام ریگان (14) ارائه شده است.

در نظریات برابری اخلاقی، نه تنها حیوانات جایگاه اخلاقی مستقیم دارند بلکه همان جایگاه اخلاقی را دارند که انسان داراست. طبق نظریات این دسته، هیچ دلیل موجهی که انسان و حیوانات غیر انسان را در دسته بندی های اخلاقی جداگانه ای قرار دهد نمیتواند وجود داشته باشد و در نتیجه هرآنچه مبنای وظایف ما در قبال بشر را می سازد، بطور مشابه مبنای وظایف ما نسبت به حیوانات نیز خواهد بود


** در قسمت بعدی به شرح بیشتر نظریات برابری اخلاقی پرداخته خواهد شد: 1- دیدگاه سودمندگرایانه (15) ی پیتر سینگر 2- دیدگاه وظیفه گرایانه (16) ی حق-مدارِ تام ریگان.


-----------------------------------------

* منبع: Wilson, S. D., “Animals and Ethics”, The Internet Encyclopedia of Philosophy, URL=<http://www.iep.utm.edu/anim-eth/>.

 http://forum.vegankind.ir/forum44/thread2696.html#post9084

---------------------------------

(1) puppy mill: واحدهای تجاری پرورش سگ که با تاکید بر کسب سود و نادیده گرفتن اصول اولیه ی رفاه حیوانات و در شرایط زیرِ استاندارد اداره می شوند. ( توضیح مترجم)
(2) factory farm
(3) consciousness
(4) reason
(5) autonomy
(6) Thomas Aquinas
(7) Peter Carruthers
(8) مثلا آسیب زدن به حیوانات خانگی را با دلیلی مشابه خسارت زدن به اموال دیگری می توان نادرست دانست. یا حیوان آزاری به دلیل رنجاندن دوستداران حیوانات یا احتمال توسعه ی این خشونت در جامعه و بروز اش نسبت به انسان های دیگر می تواند نادرست باشد. (توضیح مترجم)
(9) contractualist
(10) agent
(11) sentience
(12) infant
(13) Peter Singer
(14) Tom Regan
(15) Utilitarian
(16) Deontoligical


.

3379 بازدید
رای دادن به این مورد
(0 رای)
کد خبر: 881

موارد مرتبط

ارسال نظر